Hoofdstuk 4 - De betaalbaarheid van de hypotheek

Een hypotheek is een financiele verplichting die u aangaat voor een lange periode; meestal voor dertig jaar. In de tussentijd kan er veel gebeuren. Deze gebeurtenissen kunnen gevolgen hebben voor uw inkomen en dus voor de betaalbaarheid van uw hypotheek. Het is uiteraard niet de bedoeling dat u in de problemen raakt door een dergelijke gebeurtenis. Dit hoofdstuk gaat over de maatregelen die u nu al kunt nemen om problemen door een bepaalde gebeurtenis later voor te zijn.

Gezinsvorming en stoppen met werken

Op de eerste plaats zijn er gebeurtenissen waarvan u nu al weet dat ze staan te gebeuren. Bij het afsluiten van de hypotheek kunt u daar al rekening mee houden. Stel dat u en uw partner graag kinderen willen. Daardoor verandert er het nodige in uw inkomsten- en uitgavenpatroon. In de meeste gevallen besluit 1 of beide partner(s) minder te gaan werken zo lang de kinderen klein zijn. Dat betekent dat de inkomsten (tijdelijk) lager zullen zijn. De uitgaven zijn daarentegen hoger door de gezinsuitbreiding. Wanneer er kinderen komen, is er in de meeste gezinnen dus minder beschikbaar voor de hypotheeklasten. Bij het afsluiten van de hypotheek kunt u daar al rekening mee houden. Bijvoorbeeld door u af te vragen of u beide inkomens helemaal laat meetellen bij de berekening van het hypotheekbedrag.
Zo lang er nog geen kinderen zijn, lijkt dat misschien aantrekkelijk. U kunt immers meer lenen en een woning in een hogere prijsklasse zoeken. Maar op termijn zijn de hogere hypotheeklasten minder voordelig, omdat er gewoonweg minder budget beschikbaar is als er kinderen zijn.
Ook het tijdstip dat u stopt met werken, staat vaak al lang van tevoren vast. Het is te verwachten dat uw inkomen dan lager is. Voor de hypotheek heeft dat tot gevolg dat de lasten hiervan een groter deel van uw budget in beslag nemen. Daarnaast profiteert u minder van de hypotheekrenteaftrek. Door uw lagere inkomen is het denkbaar dat u in een andere belastingschijf wordt ingedeeld. Bovendien geldt er voor 65-plussers een lager belastingtarief. Het is daarom van belang dat u de looptijd van de hypotheek en de hoogte ervan afstemt op uw inkomen dat u heeft nadat u bent gestopt met werken.

Werkloosheid

Wanneer u zonder werk komt, heeft u onder bepaalde voorwaarden recht op een werkloosheidsuitkering. Heeft u altijd gewerkt, dan bedraagt de uitkering maximaal 70% van het laatstverdiende loon. Een werkloosheidsuitkering is echter nooit hoger dan € 2.400,- bruto per maand. Bovendien ontvangt u deze gedurende maximaal vijf jaar. Werkloosheid heeft dus een flinke inkomensdaling tot gevolg. De maandelijkse hypotheeklasten kunnen daardoor een probleem worden. Sommige geldverstrekkers bieden - in combinatie met de hypotheek - verzekeringen aan waarmee u de inkomensachteruitgang door onvrijwillige werkloosheid kunt verzekeren. Afhankelijk van de voorwaarden van deze verzekering, worden de hypotheeklasten gedurende een bepaalde periode helemaal of voor een deel doorbetaald. Over het algemeen kunt u problemen door inkomensachteruitgang echter voorblijven door niet tot het uiterste te gaan bij het afsluiten van een hypotheek. U houdt dan nog ruimte over in uw budget om eventuele tegenvallers op te vangen. De hypotheeklasten blijven daardoor betaalbaar.

Arbeidsongeschiktheid

Wanneer u arbeidsongeschikt raakt, heeft u na een bepaalde periode recht op een WAO-uitkering. Afhankelijk van het percentage dat u arbeidsongeschikt wordt verklaard, daalt uw inkomen tot maximaal 70% van uw laatstverdiende loon. U kunt een aanvullende verzekering afsluiten tegen arbeidsongeschiktheid. Vaak kan dat in combinatie met uw hypotheek. Het is echter de vraag of dat in alle gevallen nodig is. Veel werknemers zijn via hun werkgever aanvullend verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid. Soms betalen werkgevers salaris door als aanvulling op de WAO-uitkering. Bij veel bedrijven is het ook mogelijk om deel te nemen aan een collectieve verzekering tegen arbeidsongeschiktheid. Voor meer informatie over regelingen via uw werkgever kunt u terecht bij de afdeling personeelszaken. Of u zich prive tegen arbeidsongeschiktheid wilt verzekeren, is afhankelijk van de eventuele regelingen via uw werkgever en van uw eigen wensen. Wanneer de uitkeringen na arbeidsongeschiktheid te laag zijn voor uw uitgaven, heeft u een tekort. Dit tekort kunt u aanvullen via een prive verzekering. Meer informatie over de mogelijkheden en de kosten kunt u krijgen bij uw hypotheekadviseur.
Ook bij arbeidsongeschiktheid geldt dat u problemen door inkomensachteruitgang kunt voorblijven door niet tot het uiterste te gaan bij het afsluiten van een hypotheek. U houdt dan nog ruimte in uw budget om eventuele tegenvallers op te vangen. De hypotheeklasten blijven daardoor betaalbaar.

Overlijdensrisico

Het overlijden van u of uw partner is uiteraard geen gebeurtenis waar u graag bij stilstaat. Toch is het niet onverstandig om u af te vragen wat het voor de financien betekent wanneer een van beiden alleen achterblijft. Door een achteruitgang in het inkomen kunnen de hypotheeklasten onbetaalbaar worden. In het uiterste geval kunt u niet meer in uw woning blijven wonen. Het is daarom aan te raden om een overlijdensrisicoverzekering af te sluiten bij uw hypotheek. De hypotheek wordt dan helemaal of voor een deel afgelost. Partners moeten beslissen of zij de verzekering afsluiten op 1 of op beide partners. Een aparte overlijdensrisicoverzekering is niet altijd nodig. Bij sommige hypotheekvormen is het overlijdensrisico al automatisch gedekt. Een andere mogelijkheid is dat u misschien aanspraak kunt maken op een nabestaandenpensioen via de werkgever of een ANW-uitkering via de overheid. Verder hebben alleenstaanden niet altijd een overlijdensrisicoverzekering nodig. En tot slot zijn de hypotheeklasten in sommige gevallen zo laag, of de financiele middelen van de nabestaanden zo ruim, dat het wegvallen van een inkomen geen problemen hoeft op te leveren.

Waardevermindering woning

De verkoopwaarde van een woning is afhankelijk van vraag en aanbod op de woningmarkt. Stel dat u uw eigen woning over een aantal jaren weer wilt verkopen. U bent dan afhankelijk van de vraag op dat moment. Het is niet gezegd dat u dan het bedrag kunt vragen dat u nu betaald heeft voor de woning. De kans bestaat dat u minder krijgt; het is zelfs mogelijk dat u minder krijgt dan de schuld die op dat moment nog op de woning rust.

Stijging van de rente

Over de hypotheek betaalt u rente. Het rentepercentage wordt meestal voor een aantal jaren vastgezet. Voor die periode weet u dus wat uw hypotheeklasten zijn. Daarna krijgt u een aanbod om de rente tegen een nieuw percentage vast te zetten. De hypotheekrente kan op dat moment lager zijn, maar ook hoger. De kans bestaat dus dat uw hypotheeklasten stijgen na afloop van de rentevaste periode. Bij de meeste geldverstrekkers kunt u kiezen voor een rentevaste periode met rentebedenktijd. Binnen die termijn kunt u zelf het moment kiezen waarop u de nieuwe rente vastzet. U heeft dan zelf enige invloed op het nieuwe rentepercentage en bent niet afhankelijk van het percentage op 1 bepaalde datum. De constructie met rentebedenktijd is niet altijd kostenloos.

Tot slot

Zoals u heeft kunnen lezen is de materie complex en moet u goed nadenken over wat u nu, en later wilt. Het advies is eigenlijk altijd om samen met een hypotheekadviseur het hele traject door te lopen.